Jakubów od wieków kojarzony jest z kultem św. Jakuba Starszego Apostoła oraz z cudownym „Źródłem św. Jakuba” wypływającym z podnóża kościelnego wzgórza. Przez Jakubów wiedzie Szlak św. Jakuba, o który troszczy się Bractwo św. Jakuba Apostoła.

Średniowieczne początki

Wieś leżąca przy bocznym trakcie Głogów - Szprotawa zasiedlona była już w X wieku przez plemię Dziadoszan. Nazwa wsi pochodzi od św. Jakuba - patrona miejscowego kościoła. Ośrodek kościelny w Jakubowie zalicza się do najstarszych na ziemi głogowskiej i w północnej części Dolnego Śląska. Tradycja podaje, iż początki kościoła sięgają X wieku i wiąże je z czasami panowania Mieszka I i Dobrawy. Według księdza J. Görlicha, kronikarza parafii, pierwotna świątynia, wzniesiona z bali dębowych, powstała w 991 r. z fundacji Dąbrówki. Zbudowana została w miejscu, w którym poganie składali ofiary swoim bogom. Nie ma jednak (jak dotąd!) pewnego potwierdzenia tego faktu w źródłach historycznych.

Rodowód jakubowskiej świątyni jest średniowieczny i sięga pierwszych wieków kształtowania się państwowości polskiej. Od dwunastego stulecia jej los związany jest z głogowską kolegiatą, a pierwsza historyczna wzmianka na temat kościoła w Jakubowie pochodzi z 1376 r.

Burzliwe losy

W drugiej połowie XVI wieku dominującą religią stał się tu protestantyzm. W 1571 r. kościół przejęli protestanci. Podczas wojny trzydziestoletniej Szwedzi splądrowali kościół, spalili stare księgi, wywołując pożar, który strawił kilka domów. Po zakończeniu wojny, 21 stycznia 1654 r., cesarska komisja rewindykacyjna przekazała kościół katolikom.

W 1741 r., u początku wojen śląskich między Prusami a Austrią, ziemia głogowska znalazła się pod kontrolą pruską. Na początku XIX wieku w okolice zgermanizowanego Jakubowa napływać zaczęli Polacy, kolejni zaś osiedlili się tu w drugiej połowie XIX wieku. Od 1920 r. Jakubów ulegał rozbudowie i modernizacji. Choć na co dzień mieszkało tu niewiele ponad trzydzieści rodzin, corocznie przyjeżdżali tu zatrudniani sezonowo w rolnictwie Polacy. Wojska radzieckie zajęły Jakubów 10 lutego 1945 r. Wiosną tego samego roku nadzór nad wsią objęło wojsko polskie. Po wojnie wieś nazwano Dębiną, jednak w 1950 r. przywrócono jej nazwę Jakubów. Po II wojnie światowej parafią opiekowali się m.in. Ojcowie Redemptoryści, a parafia była też siedzibą dziekana.

Po 1000 latach

W 1991 r. parafia pw. św. Jakuba Starszego Apostoła w Jakubowie obchodziła oficjalnie swoje tysiąclecie. Dziś ośrodek kościelny w Jakubowie to dość unikatowy kompleks: gotycki kościół pw. św. Jakuba Starszego Apostoła, kaplica cmentarna, wieża bramna - dzwonnica, murowane ogrodzenie wraz epitafiami oraz plebania. Całość dopełnia, znajdujące się poniżej kościelnego wzgórza, łaskami słynące od średniowiecza „Źródło św. Jakuba”.

Kościół tworzą trzy bryły o zróżnicowanych wysokościach z dobudowanymi przedsionkami i zakrystią. W XVI wieku kościół został przebudowany i wówczas ufundowano ołtarz szafkowy z figurami Dwunastu Apostołów. W środku ołtarza znajdowały się figury: Najświętszej Maryi Panny (w środku) i świętych Jakuba i Barbary. Obecny ołtarz główny jest barokowy, a w jego centrum znajduje się piękny olejny obraz przedstawiający patrona kościoła - św. Jakuba przedstawionego jako pielgrzyma na tle górskiego krajobrazu. W świetle najnowszych ustaleń obraz jest dziełem głogowskiego malarza J. G. Reinitiusa. Obecnie główny ołtarz podziwiać można w pełnym blasku, po zakończonych w grudniu 2010 r. pracach konserwatorskich.

Na szczególną uwagę zasługują również zrekonstruowane i odnowione polichromie znajdujące się na drewnianym stropie świątyni. Namalowane zostały na początku XVIII wieku przez Johanna Hoffmanna. Nad głównym ołtarzem przedstawiona została „Ostatnia Wieczerza” oraz postaci czterech ewangelistów i aniołów. Nad chórem widnieje św. Jakub na koniu, ze sztandarem - jako patron obrońców wiary. Nad nawą zobrazowana została Trójca Święta i Najświętsza Maryja Panna, tym wizerunkom towarzyszą aniołowie.

Szlak św. Jakuba

Jakubów znany jest przede wszystkim jako miejscowość będąca celem wypraw pątniczych. Pielgrzymki do „Źródła św. Jakuba” znane są od wieków średnich: w XII i XIII wieku do Jakubowa przybywali pielgrzymi z Czech, Francji, Moraw i Śląska. Ta tradycja utrzymywała się przez wieki. 18 października 2004 r. zadecydowano o utworzeniu pierwszego w Polsce stałego szlaku św. Jakuba, łączącego Dolny Śląsk z europejską siecią szlaków do Santiago de Compostela w Hiszpanii. Szlak ten pod nazwą „Dolnośląska Droga św. Jakuba” został oficjalnie otwarty 24 lipca 2005 r. i prowadzi z Głogowa do Zgorzelca. Szlak liczy ok. 130 km i wiedzie przez: Głogów - Jakubów Grodowiec - Polkowice - Chocianów - Bolesławiec - Lubań - Zgorzelec. Cztery lata temu wyznaczono również „Szlak Pątniczy do Jakubowa” na trasie Zgorzelec - Jakubów. Obie trasy mają ten sam przebieg i oznakowane są charakterystycznymi symbolami w postaci muszli występującej na tabliczkach czy naklejkach.

W kwietniu 2005 r. reaktywowano też pielgrzymkę z Głogowa do „Źródła św. Jakuba” w Jakubowie, nazwaną papieską. Ta coroczna, piesza wyprawa z głogowskiej kolegiaty do sanktuarium w Jakubowie gromadzi licznych wiernych, którzy wędrując, nawiązują tym samym do wielowiekowej tradycji pielgrzymowania głogowian do tego miejsca.

Bractwo św. Jakuba

Przełom w dziejach Jakubowa oraz miejscowej parafii nastąpił w 2004 r. wraz z powstaniem Bractwa św. Jakuba i ożywieniem kultu tego pierwszego męczennika z grona Apostołów. Nad funkcjonowaniem i rozwojem Szlaku św. Jakuba czuwa Bractwo św. Jakuba Apostoła. Stowarzyszenie powstało w czerwcu 2004 r. i skupiło w swoich szeregach katolików z okolicznych miast i miejscowości, pragnących przede wszystkim przywrócić ośrodkowi kościelnemu w Jakubowie dawną świetność oraz ożywić ruch pielgrzymkowy.

W ten sposób bractwo nawiązuje do bogatej tradycji pielgrzymowania do grobu Apostoła w Santiago de Compostela w Hiszpanii, jednego z trzech najważniejszych chrześcijańskich ośrodków pątniczych, obok Jerozolimy i Rzymu. Pierwszym prezesem stowarzyszenia został Henryk Karaś. Przez kolejne lata staraniem bractwa nie tylko utworzony został wyżej wspomniany szlak, ale również powstało wiele cennych inicjatyw propagujących tradycję compostelańską poprzez: pielgrzymki, konferencje naukowe, przedsięwzięcia kulturalne, wydawnictwa i dewocjonalia. Stowarzyszenie to niezmiennie wspiera sanktuarium w Jakubowie.

W 2007 r. bp Adam Dyczkowski kościołowi parafialnemu pw. św. Jakuba nadał godność Sanktuarium Pielgrzymkowego św. Jakuba Starszego Apostoła. W sanktuarium znajdują się relikwie św. Jakuba Apostoła pochodzące z Rzymu.

W 2010 r. sanktuarium w Jakubowie po raz pierwszy uroczyście obchodziło compostelański Rok św. Jakuba. Wśród gości Roku Świętego do Jakubowa pielgrzymowali m.in. bp Stefan Regmunt, a także arcybiskup Santiago de Compostela Julian Barrio Barrio.

W świątyni i na terenie parafialnym systematycznie prowadzone są prace remontowe, konserwatorskie i renowacyjne. Pod czujnym okiem kustosza ks. kan. Stanisława Czerwińskiego Jakubów odzyskuje swój blask i zaprasza kolejnych pielgrzymów.

Uroczystości odpustowe obchodzone są we wspomnienie św. Jakuba Apostoła 25 lipca.

* * *

Informacje dla pielgrzymów na stronie: www.bractwoswjakuba.pl