W Koszycach 1 września br. dojdzie do beatyfikacji pierwszej osoby świeckiej w historii słowackiego Kościoła. Na ołtarze wyniesiona zostanie Anna Kolesárová – mieszkanka wsi Vysoká nad Uhom w archidiecezji koszyckiej. Zginęła 22 listopada 1944 r. w wieku zaledwie 16 lat. Tego dnia do jej rodzinnej miejscowości wkroczyła Armia Czerwona. Ponieważ „wyzwoliciele” masowo gwałcili napotkane kobiety, niemal wszystkie mieszkanki wioski ukryły się przed nimi. To samo zrobiła Anna, która schowała się w piwnicy. Niestety, ojciec dziewczyny źle ocenił zagrożenie. Był pewny, że żołnierz, który wszedł do ich domu, jest głodny i szuka jedzenia. Zawołał więc córkę, by przyniosła coś do jedzenia. Czerwonoarmista zażądał jednak, by mu się oddała. Stanowczo odmówiła. Wówczas postawił jej ultimatum: albo natychmiast pójdzie z nim do łóżka, albo ją zabije. Znów odmówiła. Pozwolił jej tylko pożegnać się z ojcem, a następnie ją zastrzelił.

Wkrótce po śmierci Kolesárovej jej grób zaczął przyciągać ludzi, którzy chcieli oddać cześć niezłomnej dziewczynie. Mieszkańcy wsi pamiętali, że była osobą niezwykle pobożną, a także że od dziesiątego roku życia, od śmierci matki, sama prowadziła dom, podczas gdy ojciec musiał pracować. Dla nikogo z nich nie ulegało wątpliwości, że odeszła w opinii świętości. Przez długie lata jej kult rozwijał się potajemnie. Czechosłowacja znajdowała się bowiem pod panowaniem komunistycznym, a Kościół był brutalnie prześladowany. Nie można było w pozytywnym świetle przedstawiać publicznie postaci, która zginęła z rąk żołnierza Armii Czerwonej.

Zmieniło się to dopiero po upadku komunizmu i powstaniu państwa słowackiego. Anna Kolesárová – podobnie jak w Polsce Karolina Kózkówna – stała się dla tysięcy młodych ludzi w swoim kraju heroicznym wzorem życia w czystości. Wokół jej osoby wykrystalizował się chrześcijański ruch młodzieżowy skupiający tych, którzy – mimo pokus otaczającego świata – pragną dochować czystości przedmałżeńskiej. W 2002 r. w archidiecezji koszyckiej rozpoczął się proces beatyfikacyjny, który będzie miał swój finał 1 września 2018 r. – wtedy to bowiem zostanie ogłoszona nowa błogosławiona męczennica Kościoła katolickiego.

Nie wszystkim na Słowacji się to jednak podoba. W mediach lewicowo-liberalnych ukazują się teksty krytyczne wobec całego przedsięwzięcia, np. dziennik „Sme” uważa, że Kościół wykorzystuje śmierć młodej dziewczyny do „prania mózgów (młodym) ludziom”. Sprzeciw publicystów budzą też słowa wybrane jako motto uroczystości beatyfikacyjnych: „Lepsza śmierć niż grzech” (taki napis widnieje na grobie męczennicy). Hierarchii katolickiej zarzuca się, że w ten sposób poniża te kobiety, które zostały wbrew swej woli zgwałcone, zaś dzieci zrodzone z gwałtu stygmatyzuje piętnem grzechu.

Działacze świeccy skupieni w Ruchu Czystych Serc tłumaczą z kolei, że nie zamierzają potępiać zgwałconych kobiet ani nazywać ich nieczystymi lub grzesznymi, lecz chcą w ten sposób wskazać na wartość cnoty w życiu człowieka. Beatyfikacja ma być raczej inspiracją do odrzucenia grzechu przez młodych ludzi, którzy dziś często muszą wybierać między zachowaniem czystości a utratą dziewictwa w znacznie mniej tragicznych okolicznościach.

Postać Anny Kolesárovej jest jednak solą w oku dla tych, którzy otwarcie promują rozwiązłość płciową i odrzucają samą myśl o zachowaniu wstrzemięźliwości seksualnej. Chodzi zwłaszcza o środowiska gejowskie, które potraktowały wyniesienie słowackiej męczennicy na ołtarze jako rzucone im wyzwanie. Chociaż od wielu miesięcy było wiadomo, że uroczystości beatyfikacyjne odbędą się 1 września na stadionie koszyckiego klubu TJ Lokomotiva, to działacze LGBT postanowili tego samego dnia zorganizować w mieście gejowski „Festiwal Pride Koszyce 2018”.

Słowaccy katolicy nie mają wątpliwości, że to celowe tworzenie konkurencyjnej imprezy skupionej wokół przeciwstawnych postaw, by głośno zamanifestować alternatywę dla niewinności, czystości i wierności. Gdy oczy opinii publicznej w kraju naszych południowych sąsiadów będą skierowane na Koszyce, w świat popłynie stamtąd nie jeden przekaz o niezłomnej bohaterce, lecz dwa komunikaty dotyczące dwóch wydarzeń zogniskowanych wokół odmiennych systemów wartości. Kontrowersyjnej i nieżyciowej postawie, która prowadzi do śmierci, przeciwstawiony zostanie obraz radosnej, celebrującej życie młodzieży. I w jednym, i w drugim przypadku kluczowe będzie słowo: „miłość”. Co okaże się mieć większą moc przyciągania?

Grzegorz Górny
Reporter, eseista, autor wielu książek i filmów dokumentalnych, stały publicysta tygodnika „Sieci”