Budowanie sprawnego, wydolnego, ale i elastycznego systemu, który będzie pozwalał – obok udzielania stałej i przewidywalnej pomocy – reagować także w czasach kryzysu poprzez dodatkowe interwencje, to jeden z priorytetów polityki senioralnej.

– Realizacja mądrej i kompleksowej polityki senioralnej to jedno z najważniejszych zadań, które stawia przed sobą rząd Zjednoczonej Prawicy. Troska o drugiego człowieka, o osoby słabsze jest przejawem solidarności społecznej, solidarności międzypokoleniowej – mówi Marlena Maląg, minister rodziny i polityki społecznej.

Obecna polityka senioralna bazuje na trzech filarach: wsparciu finansowym, aktywizacji oraz opiece nad najstarszymi i schorowanymi seniorami. Sukcesywnie zwiększana jest skala nie tylko wsparcia finansowego, ale i nakładów na rozbudowę systemu świadczeń.

Wsparcie finansowe

Jednym z podstawowych celów polityki senioralnej Zjednoczonej Prawicy jest stopniowe podnoszenie najniższych świadczeń emerytalnych oraz ich odpowiednia waloryzacja. W marcu 2022 r. najniższa emerytura wzrosła (rok do roku) o 87,56 zł i wyniosła 1338,44 zł brutto. Jeszcze w 2015 r. najniższa emerytura wynosiła tylko 880,45 zł brutto. Do seniorów z tytułu waloryzacji trafiło w tym roku dodatkowych ok. 18,4 mld zł. Seniorzy skorzystają też na zmianach podatkowych m.in. zwiększeniu do 30 tys. zł kwoty wolnej od podatku.

Ważnymi mechanizmami wsparcia, które pozwalają w bardziej elastyczny sposób reagować na potrzeby seniorów, są emerytury 13. i 14. „Trzynastka” od 2020 r. jest już gwarantowana ustawowo jako coroczne dodatkowe świadczenie. Z kolei „czternastka” miała być jednorazowym świadczeniem w 2021 r., ale w tym roku została wypłacona ponownie, m.in. ze względu na wzrost cen wywołany szantażem energetycznym Rosji i jej agresją na Ukrainę.

Tylko w tym roku z tytułu 13. i 14. emerytury do seniorów trafiło 24,5 mld zł, a od 2019 r. to już kwota 70 mld zł.

Nie zapomniano także o osobach, które wychowały minimum czworo dzieci, a nie „wypracowały” nawet minimalnej emerytury. Dzięki programowi „Mama 4+” takie osoby, głównie kobiety, otrzymują rodzicielskie świadczenie uzupełniające wypłacane do kwoty minimalnej emerytury. Obecnie takie świadczenie otrzymuje blisko 70 tys. osób.

Aktywizacja seniorów

Wspieranie aktywności zawodowej, fizycznej, intelektualnej, ale także społecznej osób starszych to ważna część polityki senioralnej. Tym celom służą dwa programy: „Senior+” i „Aktywni+”. Pierwszy z nich to wsparcie dla samorządów w tworzeniu i prowadzeniu dziennych domów i klubów dla osób starszych. Obecnie działa już 1 068 placówek „Senior+”, które oferują miejsca dla ponad 25 tys. osób.

Program „Aktywni+” jest skierowany do organizacji pozarządowych i zakłada realizację zadań w czterech obszarach: aktywność społeczna, partycypacja społeczna, włączenie cyfrowe, przygotowanie do starości. W ramach tegorocznej edycji programu „Aktywni+” dofinansowano 281 projektów na łączną kwotę 38 mln zł.

Łączny budżet obu programów na lata 2021-25 to 500 mln zł.

Wsparcie w opiece

Ostatnim komponentem polityki senioralnej są dodatkowe usługi wsparcia opiekuńczego. Jednym z nich jest „Korpus Wsparcia Seniorów” uruchomiony w październiku 2020 r., by wspierać osoby starsze w czasie pandemii. To m.in. pomoc w załatwieniu różnych spraw – od dostarczenia zakupów po umówienie się do lekarza on-line. W tym roku „Korpus” został rozszerzony o opaski bezpieczeństwa.

Kolejnym elementem jest „Opieka 75+”. Program ten ma na celu rozwijanie i poprawę dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, kierowanych do osób zarówno samotnych, jak i pozostających w rodzinach, które osiągnęły wiek 75 lat i więcej. Jest on adresowany do gmin miejskich, wiejskich, miejsko-wiejskich do 60 tys. mieszkańców. Gmina może skorzystać z dofinansowania, jeżeli usługi opiekuńcze realizuje samodzielnie, zleca je organizacjom pozarządowym lub kupuje od podmiotów sektora prywatnego. W tym roku budżet programu wzrósł do ponad 38 mln zł.