W polskiej statystyce jest to ponad 22 tys. przypadków rocznie, niestety, u ok. 5-10% kobiet choroba jest wykrywana w zaawansowanym stadium. Październik, obchodzony w Polsce i na świecie jako miesiąc świadomości raka piersi, ma pomóc w upowszechnianiu wiedzy na temat tej choroby i promowaniu profilaktyki.

Nie tylko wiek i geny

Wiedza o chorobie to znajomość czynników ryzyka. Jednym z nich jest wiek – rak piersi jest najczęściej wykrywany u pań po 50. roku życia, co nie oznacza, że nie chorują kobiety młodsze, dlatego o profilaktykę trzeba dbać w każdym wieku.

Większą czujność powinny wykazać kobiety, u których w wywiadzie rodzinnym, zwłaszcza u krewnych pierwszego stopnia, występowały przypadki zachorowania na raka piersi lub jajnika. Do działań profilaktycznych w ich przypadku można dodać wykonanie badań genetycznych w kierunku wystąpienia tej choroby.

Czynniki ryzyka raka piersi i innych chorób nowotworowych zostały ujęte w Europejskim Kodeksie Walki z Rakiem. Warto je poznać, ponieważ w przeciwieństwie do wieku czy genów, których nie możemy zmienić, mamy na nie wpływ.

Na pierwszych dwóch miejscach wśród 12 zaleceń dotyczących zapobiegania chorobom nowotworowym są wymienione: „Nie pal” i „Stwórz środowisko wolne od dymu tytoniowego”. Trzecim czynnikiem wymienionym w kodeksie, a także wskazywanym w wielu innych źródłach jako czynnik ryzyka raka piersi jest otyłość. Wśród kobiet otyłych, zwłaszcza po menopauzie, występuje nie tylko większe ryzyko choroby, ale także większe ryzyko trudności diagnostycznych i powikłań w trakcie leczenia.

Kodeks zaleca również, aby każdego dnia poświęcić 60 min na ruch o średniej intensywności lub 30 min na ruch o wysokiej intensywności. Wynika to z faktu, że aktywność fizyczna jest udowodnionym czynnikiem chroniącym przed rakiem piersi, rakiem jelita grubego i wieloma innymi chorobami.

Badam się dla zdrowia

Integralną częścią zaleceń w edukacji na temat raka piersi jest zachęcanie do badań. Chodzi tu zarówno o comiesięczne samobadanie, które powinna wykonywać każda kobieta po 20. roku życia, jak i o cykliczne poddawanie się badaniom mammograficznym na podstawie skierowania od lekarza lub w ramach bezpłatnego programu profilaktycznego. Z tym, niestety, nie jest dobrze. Kobiety usprawiedliwiają się przed sobą brakiem czasu i przekonaniem, że tego rodzaju choroba ich nie dotyczy, bądź strachem, że „może mi coś wykryją”. Na bezpłatne, wykonywane co 2 lata, badania mammograficzne w ramach programu, którym do tej pory objęte były kobiety w wieku 50-69 lat, zgłaszało się ok. 36% uprawnionych pań. Od 1 listopada br. ta grupa ulegnie rozszerzeniu – z bezpłatnych mammografii będą mogły korzystać kobiety między 45. a 74. rokiem życia.

Organizatorzy akcji podkreślają, że mammografia jest badaniem bezpiecznym, które pozwala wykryć zmiany we wczesnym etapie rozwoju, co daje duże szanse skuteczności leczenia. Dawka promieniowania w mammografii jest niska, a jej przeprowadzenie trwa kilka minut. W czasie badania wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi. Warto też pamiętać, że nie każda zmiana w obrębie piersi oznacza nowotwór złośliwy, przeciwnie – większość to zmiany łagodne, np. torbiele, włókniaki, zraziki tłuszczowe, które nie wymagają leczenia. Każda zmiana jednak musi być skonsultowana z lekarzem w celu określenia jej rodzaju i dalszego postępowania.