Powstanie Warszawskie było ukoronowaniem walki o wyzwolenie naszego kraju spod okupacji hitlerowskich Niemiec. Dodatkowo ze wschodu nadciągało kolejne zagrożenie w postaci Związku Radzieckiego. Żołnierze sowieckich pułków dokonywali masowych aresztowań działaczy niepodległościowego podziemia, którzy w ramach akcji „Burza” stawiali obu najeźdźcom zdecydowany opór.

To jego zasługa

Pomysłodawcą parafialnego Muzeum Okręgu Wileńskiego AK „Wiano”, był ppłk. Jerzy Urbankiewicz, wybitny łodzianin, oficer kawalerii, żołnierz AK, a także pisarz i dziennikarz. Podczas II wojny światowej przebywał w Wilnie, gdzie walczył w Okręgu Wileńskim Armii Krajowej „Wiano” (nosił pseudonimy: „Jurek”, „Zawada”, zmienione nazwiska w konspiracji: Michał Pełka i Andrzej Zawada). Był dowódcą Egzekutywy w Kedywie AK w Wilnie, zastępcą dowódcy konnego Oddziału Rozpoznawczego Komendanta Okręgów AK „Wiano” i „Nów” w akcji „Burza” – okręgi te połączono na czas akcji pod jedno dowództwo gen. „Wilka” Krzyżanowskiego. Po zakończeniu wojny i powrocie do Łodzi z sowieckiego łagru w Workucie w 1956 r., podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Łódzkim. Był również aktywny w środowiskach patriotycznych przy parafii św. Teresy i św. Jana Bosko oraz przy kościele Ojców Jezuitów, gdzie współpracował ze słynnym kapelanem Solidarności o. Stefanem Miecznikowskim, jezuitą.

Cenne zbiory

Muzeum powstało w 1990 r. i na początku korzystało z pomieszczeń kościoła salezjanów przy ul. Kopcińskiego. Dwa lata później ks. prał. Tadeusz Bednarek zaproponował przeniesienie ekspozycji do nowo budowanego kościoła przy ul. Baczyńskiego 156, gdzie znajdują się zgromadzone przez lata eksponaty. Wiele z nich zakupił za prywatne środki sam ppłk. Urbankiewicz, znaczną część z nich podarowali ludzie dobrej woli. Do najcenniejszych zbiorów muzeum należą m.in.: sztandar wojskowy Okręgu Wileńskiego AK ufundowany i wykonany w latach 80 XX wieku ze składek żołnierzy AK i mieszkańców Wilna, dokumenty osobiste kombatantów, prasa konspiracyjna wileńska, przedmioty osobistego użytku z łagrów sowieckich, kajdany, zdjęcia i inne pamiątki z Workuty oraz urny z ziemią z pól bitewnych żołnierzy pochodzących z Wileńszczyzny.

Lekcja historii

Bliskie sąsiedztwo Zespołu Szkół Katolickich im. św. Jana Pawła II sprawia, że częstymi gośćmi w placówce są dzieci i młodzież – prowadzące muzeum Stowarzyszenie Żołnierzy Kresowych Armii Krajowej „Wiano” chętnie organizują lekcje historii w pomieszczeniach muzealnych. Przy coraz bardziej redukowanych programach nauczania, takie lekcje dają szansę na wzbudzenie wśród młodych zainteresowania współczesnymi losami naszej ojczyzny. W każdą pierwszą niedzielę miesiąca w godz. 10-12 każdy może skorzystać z gościnnych progów tej placówki i uzupełnić swoją wiedzę historyczną. Warto w tym miejscu zacytować słowa św. Jana Pawła II, którego pomnik znajduje się na placu kościelnym: „Naród, który nie zna swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości”.