Święta Barbara z Nikomedii w sposób szczególny związana jest z górniczą tradycją. Opiekuje się również wszystkimi, którzy podczas wykonywania swojej pracy ryzykują życie, m.in. żołnierzami, hutnikami, kamieniarzami. Na Kaszubach barbórkę obchodzą natomiast rybacy. 4 grudnia odprawiana jest tam uroczysta Msza św. za tych, którzy pracują na morzu. Najstarsza rzeźba przedstawiająca postać świętej – z 1689 r. znajduje się w kopalni soli w Wieliczce. Święta Barbara jest patronką Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz archidiecezji katowickiej. Jej postać widnieje w herbach kilku polskich miast, np. Rudy Śląskiej i Libiąża.

Obchody barbórki na ziemiach polskich były znane już w XIV wieku, a 4 grudnia jest tradycyjnym wielkim świętym wszystkich górników. To dzień, w którym górnicy wraz z rodzinami i przyjaciółmi spotykają się w galowych mundurach na uroczystej porannej Mszy św. przy figurze św. Barbary. Na Śląsku w tym dniu odbywają się również tzw. wyzwoliny na rębacza – czyli wprowadzenie młodych górników do zawodu. Najważniejsza w dniu św. Barbary jest modlitwa. Podczas uroczystej Mszy św. górnicy dziękują za kończący się rok oraz proszą patronkę o opiekę na cały kolejny. Minutą ciszy upamiętnieni zostają wszyscy, którzy odeszli na wieczną szychtę. Kolejnym punktem barbórkowych obchodów jest akademia, podczas której następują wręczenie medali, odznak i nadanie stopni górniczych.

Górnicy, którzy pracują w Kopalni Soli „Wieliczka”, a także w kopalni „Bochnia”, również bardzo uroczyście obchodzą swoje święto. W przepięknej kaplicy św. Kingi w kopalni w Wieliczce gromadzą się na porannej Mszy św. wraz z rodzinami i przyjaciółmi. Msza św. celebrowana jest 101 m pod ziemią z udziałem Reprezentacyjnej Orkiestry Dętej Kopalni Soli „Wieliczka”. Górnicy z Inowrocławskich Kopalni Soli „Solino” S.A. każdego roku organizują uroczysty capstrzyk. Uczestnicy barbórki maszerują pod pomniki pamięci – m.in. pomniki Obrońców Inowrocławia i św. Jana Pawła II – gdzie składają kwiaty.

W Lubinie od 38 lat organizowany jest Barbórkowy Bieg o „Lampkę Górniczą”. Początkowo brali w nim udział tylko biegający górnicy zagłębia miedziowego, a obecnie na wydarzenie przybywają również sportowcy z kraju i z zagranicy. Trasa liczy 10 km, a na mecie na najlepszych czekają atrakcyjne nagrody. /i.c.