Madonna ze szczygłem to wizerunek uznany za cudowny, przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem. To najcenniejszy zabytek sztuki sakralnej na ziemi kaliskiej, jedyny taki w Polsce; w Europie drugi podobny znajduje się w czeskiej Pradze, a trzeci – we Włoszech.

Cudowny obraz

Obraz Najświętszej Maryi Panny został namalowany ok. 1450 r., w narożnikach ramy są ukryte relikwie. Od początku XVI wieku był otaczany czcią. Od 1607 r. znajduje się w kościele Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie w Dębe k. Kalisza i jest obiektem szczególnego kultu Bożej Rodzicielki Maryi. Tę wyjątkową historię opowiada ks. prał. dr hab. Sławomir Kęszka, proboszcz parafii Zwiastowania NMP, kustosz sanktuarium, także w swojej książce Dzieje parafii w Dębe. Pod opieką Matki Bożej Dębskiej, Madonny ze szczygłem – Wychowawczyni i Opiekunki. – Na dłoni Dzieciątka Jezus, na sosulce (zawiniątku) siedzi szczygieł. Szczygieł, a może jeszcze bardziej pierwsze bolesne ząbki są zapowiedzią męki. Jezus jakby to sobie uświadomił i u Matki szuka schronienia. Ona jednak nie zdoła Go ocalić.

Wznowienie kultu

Od początku objęcia parafii (2017 r.) jej proboszcz, wsparty mocą Bożą, wszystkie swoje siły i talenty przeznaczył na przywrócenie pierwotnego wyglądu kościoła, jego stanu materialnego, a także na przeprowadzenie prac konserwacyjnych obrazu. Te wszystkie działania miały jeden główny cel, którym było wznowienie kultu Maryi skupionego wokół cudownego wizerunku Matki Bożej Dębskiej. Aby się tak stało, zostały przygotowane materiały promujące to miejsce i przypominające kult maryjny. Ksiądz Kęszka podjął kroki zmierzające do ustanowienia kościoła diecezjalnym sanktuarium maryjnym. W efekcie tych działań od 2018 r. wierni uczestniczą w przywróconej nowennie do Matki Bożej Dębskiej. Jest ona odmawiana w każdą środę o godz. 18 w intencjach dziękczynnych – za łaski otrzymane za wstawiennictwem Opiekunki tego miejsca, oraz błagalnych – o zdrowie i opiekę Maryi. Modlitwa nowennowa obejmuje przede wszystkim osoby żyjące, głównie rodziny. Na tę okoliczność zostały opracowane pieśni, m.in. Panienko ze szczygłem autorstwa Anny Niegowskiej z Kalisza, z linią melodyczną prof. Krzysztofa Niegowskiego, dyrektora Diecezjalnego Studium Organistowskiego Diecezji Kaliskiej w Kaliszu, i modlitwy ku czci Maryi, Pani Dębskiej. Za zmarłych natomiast parafianie modlą się w piątki i przyzywają dla nich Bożego Miłosierdzia. Kult maryjny szerzą przede wszystkim członkowie Akcji Katolickiej i matki różańcowe, czyli Żywy Różaniec. W parafii działa zespół charytatywny, a przy ołtarzu służą ministranci i lektorzy.

Uwieńczenie działań

Od 2021 r. uroczystości odsłonięcia i zasłonięcia wizerunku Patronki parafii towarzyszy nowa intrada, którą skomponował prof. Niegowski. Materialnymi znakami obecności i pomocy Matki Bożej Dębskiej są wota, które podczas prac remontowych w świątyni zostały odnalezione i uporządkowane, oczyszczone i spisane. Znalazły one swoje miejsce w dwunastu nowych gablotach w prezbiterium oraz w świątyni, a dodatkowe gabloty – bursztynowa i srebrna – znajdują się przy wejściu do kaplicy Bożego Miłosierdzia i zakrystii. W procesie odnawiania kultu Matki Bożej istotnym wydarzeniem była peregrynacja kopii cudownego wizerunku Patronki w parafii, która trwała w latach 2019-22. Przygotowano modlitewnik nawiedzenia oraz foldery i obrazki. Zostały przywrócone tzw. małe pielgrzymki piesze, m.in. od Maryi Dębskiej do św. Józefa Kaliskiego oraz do miejsca kultu maryjnego – sanktuarium w Złotnikach k. Koźminka (dek. koźminkowski).

Uwieńczeniem szeroko podjętych działań i inicjatyw było ustanowienie kościoła w Dębe diecezjalnym sanktuarium Matki Bożej Dębskiej – Wychowawczyni i Opiekunki, dokonane we wrześniu 2019 r. przez ówczesnego biskupa kaliskiego Edwarda Janiaka. Do najmłodszego sanktuarium w południowej Wielkopolsce pielgrzymują głównie członkowie Akcji Katolickiej i kół łowieckich, zaczynają tu także pielgrzymować grupy docierające do św. Józefa.

W sierpniu 2023 r. przy kościele parafialnym stanął krzyż jubileuszowy przypominający kapłanów, dobrodziejów parafii oraz osoby zasłużone, a często zapomniane. W maju 2024 r. w parafii odbyły się misje, które przygotowały wiernych do świętowania 575. rocznicy obecności cudownego wizerunku Matki Bożej oraz 100-lecia konsekracji świątyni w Dębe.

Świadomość i przywracanie pamięci

O tym, co radosne i trudne w pracy duszpasterskiej, opowiada ks. proboszcz: – Świadomość ludzi, świadomość tego, co tu się działo, także złych rzeczy, świadomość sytuacji Kościoła, świadomość tego, co zostało zrobione – to jest najważniejsze dobro. Pobożność maryjna, pielgrzymki, wiele rodzin mających głęboką, prostą i serdeczną wiarę, wrażliwość wiernych na trud kapłański – to buduje. Należy to podkreślić i zauważyć, i wyrazić wdzięczność. Jestem wdzięczny Jezusowi i Jego Matce za opiekę, a wiernym z parafii oraz spoza wspólnoty – za dar modlitwy i ewangeliczny wdowi grosz złożony na potrzeby parafii. Tę wspólnotę trudno oceniać w sposób całościowy z powodu jej dużej różnorodności, gdyż tworzą ją mieszkańcy różnych gmin. Na ich stosunek do Kościoła i Pana Boga należy patrzeć jednostkowo. Są to ludzie otwarci, zaangażowani, oddani, wrażliwi, którzy utożsamiają się z Kościołem, ale są także wierni, do których trzeba docierać w sposób zupełnie inny niż tradycyjne, wcześniej przyjęte formy duszpasterskie – tłumaczy ks. Kęszka. Wszyscy wierni są wezwani do nieustającej modlitwy za Kościół i rodziny oraz do ekspiacji. – Miejsca maryjne mają to do siebie, że obok rzeczy pięknych i wspaniałych dzieją się rzeczy smutne. Tu kilku zacnych kapłanów przyjęło winy za grzechy niepopełnione. Czas pokazał prawdę o gorliwych i oddanych Chrystusowi i Kościołowi duszpasterzach – wyjaśnia kustosz sanktuarium Matki Bożej Dębskiej. Ważnym aspektem w posłudze jest też przywracanie pamięci o męczeństwie kapłanów w XX wieku, w tym z czasu II wojny światowej; upamiętniają ich Golgota Kapłańska, tablice w świątyni parafialnej oraz odnowione w ostatnich latach pomniki na cmentarzu parafialnym.

Centralny odpust

Uroczystości odpustowe odbywają się w uroczystość Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie 25 marca oraz w uroczystość Zesłania Ducha Świętego i święto Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła. Od wieków ten centralny odpust gromadzi rzesze wiernych z diecezji oraz czcicieli Matki Bożej z odległych miejsc ojczyzny. W tym roku odbywa się w dniach 7-9 czerwca. Tegoroczne uroczystości odpustowe będą miały szczególny wymiar. Sobota, pierwszy dzień, to duchowe przygotowanie głównych celebracji liturgicznych. Uroczystościom przewodniczyć będzie i słowo Boże wygłosi ks. dr hab. Michał Kieling, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. 8 maja to czas głównych uroczystości odpustowych. Homilie wygłosi ks. Kęszka, a Sumie z procesją w południe przewodniczył będzie ks. prof. dr hab. Ireneusz Werbiński z Akademii Jagiellońskiej w Toruniu, członek Akademii Kopernikańskiej przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej. Dni Maryjne w diecezjalnym sanktuarium Matki Bożej Dębskiej – Wychowawczyni i Opiekunki zakończy święto liturgiczne Maryi Matki Kościoła, w poniedziałek po uroczystości Zesłania Ducha Świętego, a ich zwieńczeniem będzie Suma z procesją o godz. 18.

Niech Maryja, Ta, która znalazła łaskę u Pana, będzie dla nas wszystkich Patronką w poszukiwaniu dróg prowadzących do Jezusa.