Posługę biskupią rozpoczął Ksiądz Kardynał w 1970 r. Święcenia przyjął z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego w katedrze białostockiej. Został mianowany Administratorem Apostolskim w Białymstoku i biskupem tytularnym Acci.
Z początkiem pełnienia posługi biskupiej wiąże się znana anegdota: Kiedy, będący wtedy rektorem seminarium olsztyńskiego, Henryk Gulbinowicz dowiedział się o tym, że ma być biskupem, miał powiedzieć: „Ale ja nie umiem być biskupem”. Na to kard. Wyszyński odpowiedział: „To się ksiądz nauczy”.
Na swoje zawołanie biskupie wybrał słowa: Patientia et caritas, cierpliwość i miłość. Po latach tak tłumaczył wybór zawołania:
- Jest to wynik pewnego doświadczenia życiowego. Pracując z młodzieżą akademicką w Białymstoku, a później będąc rektorem, profesorem, wychowawcą w seminarium w Olsztynie, zauważyłem, że współczesny człowiek potrzebuje zrozumienia, chce by go ktoś wysłuchał. Podobne doświadczenie zdobyłem pełniąc posługę biskupią. Ludzie chcą, aby ich wysłuchać. Bez tego biskupiego zawołania „Patientia et caritas” nie da się tego poprawnie dokonać. Aby odpowiedzieć wymaganiom współczesnego człowieka, trzeba mieć bardzo dużo cierpliwości.
Po pięciu latach pracy na wschodzie kraju Ojciec Święty powierzył mu kierowanie wielką diecezją wrocławską. Tu do 2004 roku przewodził lokalnemu Kościołowi. Przez wiele trudnych lat służył, wskazywał drogę, dawał przykład. W inauguracyjnym kazaniu w katedrze wrocławskiej podkreślał wolę kontynuowania tego, co już zastał. Prosił też Boga, aby te wielkie cyfry nigdy nie przysłoniły mu pojedynczego człowieka.
Po latach widać, że nie tylko nic nie przysłoniło Kardynałowi ludzi; on podbił ich serca.
Dziś nie trzeba nikogo przekonywać o tym, jak wielkie to było pasterzowanie.
W tym roku przypada również 25. rocznica wyniesienia do godności kardynalskiej (25 maja 1985), 60. rocznica święceń kapłańskich (18 czerwca 1950) i 35. rocznica nominacji na Metropolitę Wrocławskiego (15 grudnia 1975). Główne uroczystości tych wszystkich jubileuszy odbędą się 29 maja 2010 r. w katedrze wrocławskiej.
Msza św. z okazji 40. rocznicy święceń biskupich zostanie odprawiona 8 lutego w katedrze wrocławskiej.