Za tydzień Wielkanoc, największe święto chrześcijańskie. W staropolską tradycję, po tygodniach ścisłego postu, wrósł obficie zastawiony stół, na którym na honorowym miejscu stał baranek i koszyczek kolorowych jaj, wokół były mięsiwa, pęta kiełbas, salcesony, pasztety, sosjerki z pikantnymi sosami i ułatwiająca trawienie - ćwikła. I ćwikła, i sosy najsmaczniejsze będą przygotowane w domu według staropolskiej receptury.

Staropolska ćwikła - przepis na średniej wielkości salaterkę

Kilka jednakowej wielkości buraków ćwikłowych, 1/2 szklanki winnego octu, sól, cukier, pieprz, 1 łyżka sparzonych nasion kminku, 4-5 łyżek chrzanu - koniecznie świeżo utartego, 1 kieliszek czerwonego wytrawnego wina (może być domowej roboty).

Umyte szczoteczką buraki w łupinkach układamy na blasze i pieczemy w piekarniku, aż będą miękkie.
Rada: Buraki można ugotować, ale z pieczonych ćwikła jest smaczniejsza.
Gdy buraki są zimne, obieramy ze skórki i kroimy w cienkie plasterki. Ocet rozcieńczamy wodą (koniecznie stołową, niegazowaną - woda z kranu może popsuć smak). Według własnych upodobań smakowych przyprawiamy solą, pieprzem, cukrem - zalewamy pokrojone buraki, dodajemy chrzan. Przekładamy do słoja, zalewamy winem, lekko uciskamy w taki sposób, by sok przykrywał wierzch na 4 cm, szczelnie zamykamy i ustawiamy na najniższej półce w lodówce lub w zimnej piwnicy najmniej na 3 dni. Ćwikła jest aromatyczna, lekko pikantna i bardzo zdrowa.

Staropolski sos do zimnych mięs i wędlin - przepis na dużą sosjerkę

4 jajka ugotowane na twardo, sok wyciśnięty z 3 dużych cytryn ( przecedzony - by nie było pestek), 1 szklanka gęstej kwaśnej śmietany, 1 duży pęczek szczypiorku, 1 duża cebula, 2 kopiaste łyżki drobno posiekanej zieleniny (może być mrożona), 1 łyżka świeżo utartego chrzanu, 1 łyżeczka cukru pudru, sól.
Żółtka oddzielamy od białek i wraz z sokiem z cytryny ucieramy na gładką masę. Do masy dodajemy śmietanę, a gdy składniki dobrze się połączą, dodajemy chrzan, najdrobniej usiekany szczypiorek i zieleninę oraz roztartą na miazgę cebulę. Po wymieszaniu wszystkich składników, gdy trzeba, sos lekko solimy i przyprawiamy cukrem pudrem i świeżo mielonym białym pieprzem (pieprz czarny nie podniesie smaku sosu - wręcz przeciwnie). Do gotowego sosu dodajemy najdrobniej usiekane białka. Kto woli sos bardziej pikantny, może dodać łyżeczkę łagodnej w smaku musztardy. Sos można przygotować dzień przed podaniem, będzie doskonały, gdy przechowamy go w dokładnie przykrytej folią salaterce, ustawionej na najniższej półce lodówki.
Sos jest aromatyczny i bardzo smaczny, jest niezastąpionym dodatkiem do mięs, wędlin, pasztetów, ryb i jajek na twardo.