W debacie, pt. „Jan Paweł II a współczesny Kościół: od doświadczenia synodu do kultury synodalnej”, która odbyła się 27 kwietnia br. w auli biblioteki UPJPII, wzięli udział rektorzy, profesorowie oraz studenci i doktoranci z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu / Akademii Katolickiej we Wrocławiu. Współorganizatorem wydarzenia było Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach.

Uczestników debaty, odbywającej się w 12. rocznicę kanonizacji św. Jana Pawła II i poświęconej roli papieża Polaka oraz idei synodalności we współczesnym Kościele, powitał prorektor ds. nauki UPJPII ks. prof. Tomasz Rozkrut. Podkreślił, że spotkanie ma przypomnieć doświadczenia synodów zwoływanych przez kard. Karola Wojtyłę, a następnie przez Jana Pawła II, a także stać się okazją do refleksji nad obecnym kształtem Kościoła synodalnego, zwłaszcza w kontekście trwającego Synodu Archidiecezji Krakowskiej.

Zaznaczył, że jest to ważna odpowiedź Kościoła krakowskiego na proces poznawania i wdrażania dokumentu końcowego Synodu Biskupów z 2024 roku, którego dalsze etapy będą kontynuowane do spotkania w Rzymie zaplanowanego na październik 2028 r. Wskazał również na znaczenie dialogu między centrum Kościoła a jego peryferiami, gdzie mogą rodzić się nowe inspiracje, potrzebne korekty oraz dobre praktyki służące przyszłości wspólnoty wierzących.

Na zakończenie swojego wystąpienia ks. prof. Tomasz Rozkrut serdecznie powitał wszystkich zgromadzonych – rektorów uczelni oraz uczestników paneli dyskusyjnych – wyrażając nadzieję, że rozmowy będą odważne, twórcze i inspirujące.

Panel ekspertów

Pierwszy panel pt. „Wyzwania Kościoła synodalnego w perspektywie dziedzictwa Jana Pawła II”, z udziałem przedstawicieli czterech uczelni, poprowadziła dr hab. Paulina Guzik, adiunkt na Wydziale Nauk o Komunikacji UPJPII. Dyskusję rozpoczęła pytaniem o fundament, na którym można budować współczesne rozumienie synodalności.

Ks. prof. dr hab. Krzysztof Kaucha z KUL podkreślił znaczenie debaty akademickiej na uniwersytecie katolickim jako właściwego miejsca do refleksji nad współczesnym Kościołem. Zwrócił uwagę, że wokół synodalności toczy się szeroka dyskusja, w której można wyróżnić zwolenników, krytyków oraz osoby zachowujące dystans. Swoje stanowisko określił jako neutralno-krytyczne i zaznaczył, że przyszłość synodalności będzie zależała od dalszych decyzji papieża Leona, dlatego też potrzebny jest czas i spokojna ocena procesu.

Dr hab. Józef Cezary Kałużny, prof. UPJPII, dziekan Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego, zauważył, że synodalność od starożytności oznacza wspólną drogę Kościoła ku zbawieniu. Podkreślił, że każdy w Kościele powinien mieć swoje miejsce i zostać wysłuchany, podobnie jak dzieje się to w rodzinnym domu, w którym członkowie rodziny (matka, ojciec) mają obowiązek swoje powołanie jak najlepiej wypełnić.

Ks. prof. dr hab. Witold Kawecki CSsR z UKSW mówił o misyjności Kościoła, formach ewangelizacji oraz otwieraniu się na świat. Podkreślił, że Jan Paweł II w sposób wyjątkowy otworzył Kościół na kulturę, politykę, ludzi niewierzących i współczesne wyzwania i wręcz rewolucyjnie kładł w tamtym czasie podwaliny pod dzisiejszy Kościół synodalny.

Ks. dr hab. Paweł Borto z KUL zaakcentował znaczenie eklezjologii komunii, realizowanej jeszcze przez Karola Wojtyłę w Krakowie. Podkreślił, że synodalność nie jest walką interesów, lecz drogą wspólnoty.

Ks. dr hab. Marek Gilski, prof. UPJPII, przypomniał, że Karol Wojtyła uczył się synodalności już podczas Soboru Watykańskiego II. Zwrócił uwagę, że późniejszy synod krakowski angażował tysiące świeckich, a jego inicjator musiał zabiegać o zmiany prawne umożliwiające ich udział.

Paulina Guzik pytała również, czego papież Leon XIV mógłby zaczerpnąć z wcześniejszych doświadczeń synodalnych. Ks. prof. Jan Przybyłowski, kierownik Katedry Teologii Pastoralnej i Nauk Pomocniczych WT UKSW wskazał, że Jan Paweł II otwierał świat na Kościół, a współcześnie Kościół może pomagać ludziom w rozwiązywaniu ich problemów i uczestniczyć w przemianach społecznych.

Wszyscy uczestnicy panelu zgodzili się, że mimo różnic, pojawiających się w spojrzeniu na synodalność, wspólne pozostają – potrzeba relacji międzyludzkich, uważnego słuchania drugiego człowieka oraz współodpowiedzialności.

Panel studencko-doktorancki

Kolejny panel studencko-doktorancki pt. „Pokolenie dialogu” poprowadził ks. dr Piotr Studnicki, nauczyciel akademicki UPJPII a jednocześnie rzecznik prasowy Archidiecezji Krakowskiej.

Daniel Milewicz ze Szkoły Doktorskiej UPJPII przyznał, że synodalność nie jest dla młodego człowieka pojęciem intuicyjnym. Porównał ją jednak do wspólnego płynięcia jedną łodzią, której kapitanem jest biskup Rzymu, a wszyscy uczestnicy stają się za nią współodpowiedzialni. Aleksandra Klauza, doktorantka UKSW, zaznaczyła, że rozumie synodalność jako wspólną drogę ku jednemu celowi, pielgrzymowanie na wzór uczniów idących do Emaus. Zwróciła również uwagę na potrzebę szerszego spojrzenia na powołanie kobiety w Kościele oraz jej rolę we wspólnocie. Ks. Daniel Frąc CM, doktorant KUL i członek Zgromadzenia Księży Misjonarzy, podkreślił, że synodalność to nie tylko droga, lecz także proces, w który powinni być aktywnie zaangażowani przede wszystkim świeccy. Stanisław Amrogowicz, student teologii Akademii Katolickiej we Wrocławiu, mówił o odpowiedzialności za wychowanie dzieci w wierze i moralności. W synodalności dostrzega szansę na dialog, wzajemne wysłuchanie oraz potrzebne oczyszczenie Kościoła. Artur Kłoczewiak, student teologii UKSW, akcentował znaczenie jedności, podkreślając, że nikt nie powinien czuć się pozostawiony sam ze swoimi problemami, a wspólnota powinna razem poszukiwać prawdy. Julia Dybko, studentka V roku teologii KUL, wskazała, że dla młodego pokolenia najważniejszymi elementami synodalności są dialog oraz wzajemne słuchanie się. Tomasz Kwiek, student UPJPII i przewodniczący Koła Naukowego Teologów, zauważył, że młodzi ludzie chcą mieć poczucie, iż ich głos się liczy i że mogą realnie współtworzyć Kościół. Jak podkreślił, są gotowi do działania, lecz potrzebują partnerskiego spotkania i większej odpowiedzialności.

Panel rektorów

Trzeci panel, moderowany przez dr hab. Małgorzatę Dudę, prof. UPJPII, dotyczył pytania, czy synodalność w przestrzeni nauki jest możliwa i gdzie uczelnie mogą dostrzegać jej potencjał.

Ks. prof. Mirosław Kalinowski, rektor KUL, mówił o potrzebie modlitwy i zakorzenienia życia akademickiego w Ewangelii. Ks. prof. Sławomir Stasiak, rektor PWT/AK we Wrocławiu, wskazał na obraz Kościoła jako jednego ciała, w którym wszyscy są sobie potrzebni. Dr hab. Anna Fidelus, prof. UKSW, prorektor ds. studenckich i kształcenia, podkreśliła, że uczelnie uczestniczące w debacie łączy współdziałanie, słuchanie drugiego człowieka oraz kultura dialogu. Poprzez synodalność akademicką uczestniczymy w synodalności Kościoła – zaakcentowała prof. A. Fidelus.

Ks. prof. Robert Tyrała, rektor UPJPII podkreślił, że efektem synodalnego myślenia stało się wybudowanie kampusu Jana Pawła II, nowego budynku dydaktycznego, a było to możliwe właśnie dzięki wspólnemu działaniu. Powiedział też, że proces synodalny postrzega jako znak działania Ducha Świętego i ważny kierunek rozwoju Kościoła. Wspominając wcześniejsze spotkania synodalne w archidiecezji krakowskiej, zaznaczył, że ich istotą nie jest podział władzy, lecz wspólna odpowiedzialność duchownych i świeckich za życie wspólnoty. Zwrócił uwagę, że najważniejszym zadaniem jest dziś przekładanie idei synodalności na praktykę codziennego życia – w parafiach, diecezjach, rodzinach, szkołach i na uniwersytetach. Podstawą tego procesu powinno być wzajemne słuchanie się, współpraca oraz odpowiedzialne realizowanie wspólnie wypracowanych decyzji. Podkreślił również rolę świeckich, zarówno studentów, jak i pracowników instytucji kościelnych, wskazując na potrzebę troski o ich rozwój duchowy i większego włączania ich w życie wspólnoty. Na zakończenie zaznaczył, że Kościół powinien być otwarty na dialog z ludźmi myślącymi inaczej oraz gotowy dzielić się Ewangelią w sposób zrozumiały dla współczesnego człowieka.

Podsumowanie debaty

Ks. dr Łukasz Piórkowski, dyrektor Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach, podsumowując spotkanie, zwrócił uwagę, że współczesny świat cierpi na nadmiar informacji i słów, które często zaciemniają rzeczywistość. Podkreślił znaczenie rzetelnego języka oraz odpowiedzialnego słowa, szczególnie w środowisku nauki, kultury i sztuki, gdzie zadaniem jest poszukiwanie prawdy i właściwego opisu świata oraz doświadczenia wiary. W jego ocenie synodalność opiera się przede wszystkim na słuchaniu drugiego człowieka oraz poszukiwaniu języka zdolnego opisać współczesne doświadczenie Kościoła i wiary. Zaznaczył, że właśnie w taki sposób rozumieli ją Karol Wojtyła i św. Jan Paweł II. Na zakończenie wyraził wdzięczność wszystkim uczestnikom, organizatorom i przedstawicielom czterech uczelni katolickich za wspólne zaangażowanie oraz zadeklarował dalsze wsparcie dla podobnych inicjatyw naukowych i akademickich.